روز يكم شروع به جنگ صفّين شد « 1 » و داستان جنگ صفين طويل است و در اين جنگ از لشكر امير المؤمنين عليه السلام و لشكر معاويه بسيار كشته شد و در عددِ ايشان خلاف است . مسعودى گفته كه : صد و پنجاه هزار سوار به غير از خدم و اتباع كشته گشت و با ايشان سيصد هزار . در اين جنگ از لشكر امير المؤمنين عليه السلام عمّار ياسر ، هاشمِ مرقال ، خزيمة بن ثابت ، صفوان ، سعد ، پسران حذيفة بن اليمان و عبدالله بن حارث ، برادرِ اشترِ نخعى به قتل رسيدند و از طرف معاويه ، ذوالكلاع و عبيدالله بن عمر و حوشب ذى ظليم . در اين جنگ واقع شد ليلة الهرير ، و آن شبِ جمعه بوده و در آن شب چندان جنگ مغلوبه شد كه مردم يكديگر را نمىشناختند و آلات حرب تمام شد « 2 » و در پايان كار ، لشكر همديگر را در بر مىگرفتند و مشت و سيلى بر هم مىكوفتند . امير المؤمنين عليه السلام پانصد و بيست و سه تن از ابطال رجال را به خاك افكند و هر كه را مىكشت ، تكبيرى مىگفت و آن شب تا روز ديگر ، جنگ ادامه داشت و از بسيارىِ غبار ، هوا تار شده بود و مواقيت نماز معلوم نبود . اشتر جنگ نمايانى نمود و در آن روز كه روز جمعه بود ، نزديك شد كه لشكر امير المؤمنين فتح كنند كه مشايخ اهل شام فرياد كشيدند : شما را به خدا قسم ملاحظهء زنان و دختران را نماييد كه تمام بيوه و يتيم مىشوند . معاويه ، عمرو عاص را گفت كه هر حيله كه در نظردارى به كار بر كه هلاك شديم

--> ( 1 ) . توضيح المقاصد ، ص 5 . ( 2 ) . أخبار الطوال ، ص 188 .